پایگاه اطلاع رسانی سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری کشور - دریاچه غربالبیز یکی از زیباترین پدیده های طبیعی ایران
عناوين خبري
بازدید : 311 15 ارديبهشت 1395 8:18 شماره :41710

دریاچه غربالبیز یکی از زیباترین پدیده های طبیعی ایران
 

دریاچه غربالبیز یکی از زیباترین پدیده های طبیعی ایران

دیدنی های استان یزدآنقدرزیاداست که برای تماشا،اگرمدتهادریزدبمانید،کم است.بااین حال یزدبه عنوان استان گرم،خشک وتاریخی شناخته می شودکه بناهای سنگی،خشتی ومعماری زیبایی دارد.اماسخن ازغربالبیزمی نماییم که یکی اززیباترین پدیده های طبیعی ایران است.طبیعت منطقه آنقدردیدنی،آب وهوا آنقدرلطیف است که مردم این استان هرسال درفصل گرم، سراغ غربالبیزمی روند. این چشمه در موقعیت جغرافیایی542411 E،313134N در استان یزد واقع است. در ناحيه اي خوش آب و هوا و خوش منظره اي مابين مهريز و شهر يزد واقع شده است. همه ساله در اوائل بهار آبي گوارا و زلال از کوه هاي اطراف آن جاري مي شود و در يک فرورفتگي طبيعي جمع مي گردد و به درياچه اي نسبتا بزرگ تبديل مي شود.(نام مستعاردریاچه غربالبیز) در سال هاي پرآبي در اين درياچه امکان قايقراني تفريحي وجود دارد. غربالبيز با يک جاده شوسه به طول 10 کيلومتر به جاده آسفالت متصل شده است. آب چشمه پس از جوشيدن از دل كوه وارد رودخانه شده و پس از طي مسافتي به درياچه غربالبیزمي‌ريزد.اين منطقه از لحاظ تاريخي نيز داراي اهميت و ارزش فراوان مي‌باشد. وجود همين چشمه باعث تجمع انسان‌هاي گذشته در اطراف آن و ايجاد مستحدثاتي براي زندگي بوده است.یکی از چشمه‌های پر آبی است،که بخش عمده آب کشاورزی منطقه مهریز و یزد را تأمین می‌کند، چشمه زیبا و تماشایی غربالبیز،در نزدیکی روستای مدواراست و از مناظر کوهستانی جذاب مهریز می باشدکه در دامنه کوهی به همین نام قرار گرفته است. این چشمه با مرکز شهرستان مهریز 10 کیلومتر و با مرکز استان یزد 40 کیلومتر فاصله دارد.اطراف چشمه دارای پوشش گیاهی درمنه است.آب غربالبیز بصورت سرریز از مظهر چشمه ظهور می کند که حفره‌های چشمه در وسعت 40 متر مربع پراکنده شده،همچنین مساحت تقربیی آبریز چشمه 10 کیلومتر مربع است.نام«غربالبیز» را برخی به وجود چشمه‌ موجود و نحوه‌ جوشش آب از حفره‌ها،لا به‌لای سنگ‌ها می‌داننداماعده‌ای آن را به سبب وجود بافت متخلخل سطح تحتانی دریاچه موجود در محل دانسته که در هر دو حالت، نحوة حرکت آب، شبیه عبور از منافذ یک غربال است.این چشمه به صورت یک فرورفتگی طبیعی است و هر ساله در اوایل بهار آبی گوارا و زلال از کوههای منطقه جاری می‌شود که در این فرو رفتگی می‌ریزد و به دریاچه ای طبیعی تبدیل می‌شود.در اطراف این چشمه آثاری بدست آمده است که قدمت آن منطقه را بیان می‌کند، از جمله گودی هاون شکل در بالای چشمه که با دست کنده شده و سه برج مثلث شکل در کوه بالای چشمه با قدمت بیش از چهار هزار سال که معبد آناهیتا است و قبرهایی که از آن ظروف سنگی ، اشیاء و نشانه هایی از عصر ناهید پرستی و هزاران یادگار بزرگ زمانهای بسیار دور بیرون آمده همه حکایت از تاریخ کهن این ناحیه دارد. با استناد به آثار كشف شده در منطقه از قبيل ظروف سفالي،ادوات مفرغي،بقاياي شهر باستاني وگورهاي خورشيدي،آثار تمدن هاي پي در پي اعصارحجر، مفرغ، آهن، مادها،اشكانيان و ساسانيان به وضوح قابل شناسايي است. تنوع اين آثار و همين طور سبك و شكل معماري بخش هاي جنوبي منطقه و گورهاي مكشوفه كه مربوط به اواخر اشكاني و اوايل هخامنشي مي‌باشد؛ حكايت از آن دارد كه اين محل از دير باز يكي از زيستگاها و سكونتگا‌هاي انسان در منطقه بوده است. در واقع وجود آب باعث شده که این منطقه یکی از ابتدایی ترین سکونت گاه های مردم ایران باشد.طبق شواهد باستان‌‌شناسی، بنای باستانی غربالبیز قدیمی‌‌ترین اثر باستانی استان یزد و تنها بقایای باستانی شناخته‌شده مربوط به دوره اشکانی در مرکز ایران می‌باشد.در این سازه، قدیمی‌ترین نمونه‌های سه عنصر مهم از معماری ایرانی برای اولین‌بار مشاهده گردیده است که عبارتند از خندق، درگاهی ، نقشه مدور.حفاری‌های باستان شناسی در بقایای بنایی باستانی در جنوب غربالبیز در سال 1380 آغاز شده و به مدت 75 روز در سال ادامه یافته است.در سال 1383 علاوه بر حفاری در بقایای این بنا در بخش‌های مختلفی از ناحیه نیز گمانه زنی هایی برای رسیدن به اطلاعات بیشتر انجام شده و بخش هایی از گورستان غربالبیز در شمال این ناحیه نیز حفاری شده است.حفاری سال 1380 در بقایای بنای مذکور که در جنوب ناحیه واقع است به کشف قدیمی‌ترین بقایای باستانی در استان یزد منجر شده است.بنا بر شواهدی که تاکنون جمع آوری شده است، این بنا در زمینی به شکل ذوزنقه و به مساحت 2200 متر مربع ساخته شده و عمده مصالح به کار رفته در این بنا خشت خام بوده که در قسمت‌هایی از آن ، سنگ نیز برای استحکام بیشتر بنا استفاده شده است.آب چشمه غربالبیز از حفره‌های متعدد در دامنه کوه بیرون می‌آید. محل خروج آب بصورت حفره ای عمود بر سطح لایه است که از درز و شکاف‌های آهکی ناشی می‌شود. بیشترین میزان آب دهی چشمه غربالبیز 1270 لیتر در ثانیه است که در زمان بارندگی و عمدتاً در فصل بهار صورت می‌گیرد.از جمله ویژگی‌های منحصربه فرد آب چشمه غربالبیز این است که آب آن تغییر رنگ نمی‌دهد،کیفیت آن نیزتغییر نمی‌کند و با اینکه از شکاف کوه خارج می‌شود دارای ماهی نیز می‌باشد، ماهی‌هایی که همراه با این آب از کوه بیرون می‌آیند، از نوع ماهی کور هستند و مردم محلی معتقدند که این ماهی‌ها در طول قرن‌ها در زیر زمین و داخل کوه تولید مثل کرده و پرورش می‌یابند؛ این ماهی‌ها به دلیل آن که در معرض نور خورشید قرار نداشتند رنگی روشن دارند.ماهی‌های کور منبع غذایی پرنده‌های ماهی‌خواری هستند که در فصل کوچ، از طرف بخش‌های شمالی به سمت جنوب مهاجرت می‌کنند. این مساله‌ یکی از جاذبه‌های طبیعی منطقه است؛چراکه هیچ‌کس انتظار ندارد در استان یزد که منطقه‌ای کویری است، مرغ ماهی‌خوار دیده شود. اما راز این چشمه هنوز برای مردم ناگشوده مانده است.مجموعه‌ گردشگری غربالبیز با مساحتی قریب به1۰ هکتار،از نخستین مجتمع‌های زیستی انسان در منطقه است.این چشمه به دلیل چشم اندازهای منحصر به فرد، هوای مناسب، امکان اسکان، دسترسی به شهر و امکانات رفاهی و ... مکان بسیار مناسبی برای گذراندن روزهای تعطیل است.ضمن اینکه از کنار این چشمه باستانی تا دیگر بناهای تاریخی،جاذبه‌های طبیعی،گردشگری شهرستان مهریز و برخی دیگر از شهرستانهای استان یزد فاصله ای نیست.مجموعه کوه ریگ، سنگ نوشته‌های کوه ارنان، قلعه خورمیز، رباط زین الدین، حمام استهرج، مجموعه مهرپادین، خانه اخوان طباطبایی، باغ پهلوان پور، مجموعه قلعه سریزد و بسیاری دیگر از بناهای تاریخی اطراف آن به راحتی قابل دسترسی است همانطورکه گفته شد،نام غربالبیز به دلیل حفره‌های متعدد دامنه کوه بر این منطقه گذاشته شده که در فصل‌های پر باران، آب‌ چشمه‌ غربالبیز از دامنه کوه جاری می‌شود.محوطه‌ غربالبیز نیز در کنار بخشی از ارتفاعات شیرکوه قرار دارد و یکی از چشمه های مهم استان یزد است.چشمه غربالبیز هم‌چون نگینی فیروزه‌ای بر انگشتری کویر جای گرفته و حواشی تاریخی این چشمه بر جذابیت آن افزوده است.چشمه غربالبیز از گذشته‌های دور دست‌خوش تغییرات بسیاری در محوطه خود شده اما در چند سال گذشته محوطه‌سازی زیبایی در اطراف آن شکل گرفته است.روزگاری این چشمه به قدری پر آب بود که در رود پایین دستی آن قایق‌ها بر روی آب روان، اسباب تفرج مسافران و گردشگران به این منطقه شده بودند اما امروزه تنها مقدارکمی از اطراف این چشمه پر آب می‌شود،آنهم برای مدت زمانی کوتاه،شایدبه دلیل خشکسالیهای پیاپی ،آن نیزمتاسفانه تمام خواهدشد.(مهردادمتولی بهمن 1394).

 | 
نام و نام خانوادگی :  
پست الکترونیک :  
متن پیام :  
  
يادداشت
2 شهريور 1395 12:23
علیرضا کریمی - کارشناس ارشد آبخیزداری
6 مرداد 1395 11:46
الهام فخیمی - رابط روابط عمومی شهرستان ابرکوه
27 ارديبهشت 1395 12:33
مهردادمتولی کارشناس ارشدمنابع طبیعی
27 بهمن 1394 12:15
الهام فخیمی ، دکترای مرتع
11 بهمن 1394 12:13